Print this page

Συμπόσιο στο 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Συμβουλευτικής Ψυχολογίας, 6-9 Νοεμβρίου 2014, Πάτρα

 

Τίτλος Συμποσίου

Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική θεωρία: Η συμβολή της στη σύγχρονη συμβουλευτική και ψυχοθεραπεία.

Εισηγητές

 

Χρυσούλα Κωστογιάννη και Δημήτρης Κατσίκης: Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεωρία και Έρευνα: Η σημασία της στην εξέλιξη της συμβουλευτικής και της ψυχοθεραπείας.

Δημήτρης Κατσίκης: Εφαρμογές της Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεραπείας σε Παιδιά, Εφήβους, Γονείς και Εκπαιδευτικούς.

Χρυσούλα Κωστογιάννη: Οικοδομώντας ορθολογικές συναισθηματικές σχέσεις: Το παράδειγμα της λογικοθυμικής συμβουλευτικής ενός ζεύγους με μη υγιή θυμό.

Στέλλα Κασάπη: Εφαρμογές της Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεραπείας: Η περίπτωση του εκφοβισμού στο σχολείο.

Περίληψη Συμποσίου

Σκοπός του συμποσίου είναι μια σύντομη αλλά περιεκτική παρουσίαση της Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεωρίας Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας (Rational-Emotive and Cognitive-Behavior Therapy, R.E.C.B.T.) η οποία δημιουργήθηκε το 1955 από τον ψυχολόγο και ψυχοθεραπευτή Albert Ellis και αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια εφαρμογής των γνωσιακών-συμπεριφορικών θεωριών στη συμβουλευτική και θεραπευτική πρακτική. Η πρώτη παρουσίαση με τίτλο «Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεωρία: Η σημασία της στην εξέλιξη της συμβουλευτικής και της ψυχοθεραπείας» σκιαγραφεί τη μοναδικότητα των χαρακτηριστικών της λογικοθυμικής και γνωσιακής-συμπεριφορικής θεωρίας και της αποτελεσματικότητάς τους στη συμβουλευτική και θεραπευτική πρακτική σε ένα μεγάλο φάσμα δυσκολιών και διαταραχών ενώ παρουσιάζει αναλυτικά τα μέχρι τώρα ευρήματα που στηρίζουν την εφαρμογή της RECBT σε διαφορετικούς πληθυσμούς στο πλαίσιο της διεθνούς και ελληνικής προγραμματικής έρευνας, βασικής και εφαρμοσμένης. Η δεύτερη παρουσίαση με τίτλο «Εφαρμογές της Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεραπείας σε Παιδιά, Εφήβους, Γονείς και Εκπαιδευτικούς» παρουσιάζει την πληθώρα των τεχνικών της RECBT όπως εκείνες προσαρμόζονται στα διαφορετικά αναπτυξιακά στάδια των παιδιών και των εφήβων όχι μόνο σε συμβουλευτικό και θεραπευτικό πλαίσιο αλλά και σε πλαίσιο πρόληψης δυσκολιών και επίπεδο ανάπτυξης δεξιοτήτων ζωής. Η τρίτη παρουσίαση με τίτλο «Οικοδομώντας ορθολογικές συναισθηματικές σχέσεις: Το παράδειγμα της λογικοθυμικής συμβουλευτικής ενός ζεύγους με μη υγιή θυμό» παρουσιάζει μια μελέτη περίπτωσης ενός ζευγαριού το οποίο βοηθήθηκε αποτελεσματικά μέσω της RECBT συμβουλευτικής ζεύγους να διαχειριστεί τον μη υγιή θυμό ανάμεσα στα μέλη του και να βελτιώσει σημαντικά το σύνολο της σχέσης του η οποία κινδύνευε με αποτυχία. Η τέταρτη παρουσίαση με τίτλο «Εφαρμογές της Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεραπείας: Η περίπτωση του εκφοβισμού στο σχολείο» παρουσιάζει τις ιδιαίτερα χρήσιμες εφαρμογές της RECBT στην πρόληψη και στην αντιμετώπιση της θυματοποίησης και του εκφοβισμού, ενός από τα πιο επίκαιρα ζητήματα της σύγχρονης σχολικής ζωής. Οι εισηγήσεις συζητώνται στο πλαίσιο των δεδομένων που παρατίθενται όσον αφορά τη δυνατότητα της RECBT να παρέχει μια σειρά αποτελεσματικών προληπτικών, συμβουλευτικών και θεραπευτικών υπηρεσιών σε ένα μεγάλο φάσμα πληθυσμού ενώ προάγεται και η υιοθέτηση της RECBT ως ένας τρόπος ζωής και φιλοσοφίας με μακροπρόθεσμα οφέλη.

 

Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεωρία: Η σημασία της στην εξέλιξη της συμβουλευτικής και της ψυχοθεραπείας.

Χρυσούλα Κωστογιάννη και Δημήτρης Κατσίκης
Ελληνικό Ινστιτούτο Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας, Αθήνα

Σκοπός της εισήγησης αυτής είναι μια συντομευμένη αλλά περιεκτική παρουσίαση της λογικοθυμικής και γνωσιακής-συμπεριφορικής θεωρίας και έρευνας και της συνεισφοράς της στο σύνολο της συμβουλευτικής και της ψυχοθεραπείας μέχρι σήμερα. Στο πλαίσιο της παρουσίασης παρατίθενται τα σημαντικότερα θεωρητικά και ερευνητικά δεδομένα όσον αφορά το μοντέλο «διάθεση-στρες» της λογικοθυμικής συμβουλευτικής/θεραπείας. Ιδιαίτερα, τονίζεται η έμφαση που δίνει η λογικοθυμική θεωρία συναισθημάτων στη διάκριση των συναισθημάτων ως προς προς τη διάσταση της υγείας (υγιή και μη υγιή συναισθήματα) και όχι μόνο ως προς τη διάσταση θετικότητας-αρνητικότητας καθώς και η αποτελεσματικότητά της σε διαφορετικές συνθήκες (πραγματικές και ελεγχόμενες). Παρουσιάζονται ιστορικά στοιχεία από την ίδρυση της λογικοθυμικής θεωρίας το 1955 από τον ψυχολόγο Albert Ellis έως τις μέρες μας καθώς και τα κυριότερα χαρακτηριστικά που τη διαφοροποιούν από τις άλλες μορφές συμβουλευτικής/ψυχοθεραπείας, γνωσιακές-συμπεριφορικές και μη. Συγκεκριμένα, παρουσιάζονται θεωρητικά, ερευνητικά και κλινικά δεδομένα που αναδεικνύουν τις έννοιες στις οποίες δίνει έμφαση η λογικοθυμική θεωρία όπως η διάκριση μεταξύ υγιών και μη υγιών συναισθημάτων, η διάκριση μεταξύ λογικών και παράλογων πεποιθήσεων, οι διαφορετικοί τύποι παράλογων πεποιθήσεων (π.χ. απαιτήσεις, καταστροφολογία, χαμηλή αντοχή στη ματαίωση, υποτίμηση εαυτού, άλλων, ζωής) και των λογικών εναλλακτικών τους (προτιμήσεις, αντι-καταστροφολογία, υψηλή αντοχή στη ματαίωση, αποδοχή εαυτού, άλλων, ζωής), η σημαντικότητα της επίδρασης των πεποιθήσεων στο συναίσθημα, στη συμπεριφορά και στη σκέψη, η αλλαγή σε φιλοσοφικό επίπεδο και όχι μόνο σε επίπεδο λειτουργικότητας, η τεχνική της αμφισβήτησης, η εξάσκηση για το σπίτι και μια πλειάδα γνωσιακών, συναισθηματικών και συμπεριφορικών στρατηγικών που συστήνονται ως αποτελεσματικές σε διαφορετικούς πληθυσμούς. Ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στην τρέχουσα κατάσταση της έρευνας στη λογικοθυμική συμβουλευτική και θεραπεία στο διεθνή χώρο ενώ παρουσιάζεται αναλυτικά και το τρέχον προγραμματικό πλαίσιο βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας που ξεκίνησε κατά το έτος 2014 από το Ελληνικό Ινστιτούτο Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεραπείας. Τέλος, τονίζεται η σημασία της αλληλεπίδρασης μεταξύ των τριών βασικών στοιχείων αξιολόγησης (γεγονότων ενεργοποίησης, πεποιθήσεων και συνεπειών με τη μορφή συναισθημάτων, συμπεριφορών και σκέψεων) κατά τη διεξαγωγή της λογικοθυμικής συμβουλευτικής και θεραπείας.

Λέξεις κλειδιά: Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεωρία, Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική Βασική και Εφαρμοσμένη Έρευνα, Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία, Θεωρία Συναισθημάτων, Υγιή και μη Υγιή Συναισθήματα-Συμπεριφορές-Σκέψεις, Πεποιθήσεις, Αμφισβήτηση, Αποδοχή, Προγραμματικό Πλαίσιο Έρευνας

 

Εφαρμογές της Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεραπείας σε Παιδιά, Εφήβους, Γονείς και Εκπαιδευτικούς.

Δημήτρης Κατσίκης
Ελληνικό Ινστιτούτο Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας, Αθήνα

Σκοπός της εισήγησης είναι η παρουσίαση θεωρητικών, ερευνητικών και κλινικών δεδομένων που στηρίζουν την εφαρμογή της λογικοθυμικής και γνωσιακής-συμπεριφορικής θεωρίας κατά τη συμβουλευτική, θεραπεία και εκπαίδευση παιδιών και εφήβων σε περιβάλλοντα θεραπείας και εκπαίδευσης. Παρουσιάζονται ιστορικά στοιχεία που αναδεικνύουν την εφαρμογή της συγκεκριμένης θεωρίας συναισθημάτων κατά τη συμβουλευτική και θεραπεία παιδιών και εφήβων από τα πρώτα χρόνια της ίδρυσής της ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ λογικοθυμικής συμβουλευτικής και θεραπείας παιδιών/εφήβων από εκείνης των ενηλίκων. Παρουσιάζονται τρόποι κλινικής και εκπαιδευτικής εργασίας με παιδιά και εφήβους λαμβάνοντας υπόψη τα διαφορετικά αναπτυξιακά στάδια και τις παράλογες πεποιθήσεις που διαθέτουν τα παιδιά και οι έφηβοι. Παρουσιάζονται συγκεκριμένες στρατηγικές συμβουλευτικής και θεραπείας παιδιών/εφήβων όπως η διδασκαλία λεξιλογίου υγιών και μη υγιών συναισθημάτων, ο εντοπισμός των σκέψεων σύμφωνα με τη συμπεριφορά σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας, η αντιμετώπιση των γνωσιακών διαστρεβλώσεων σε εφήβους, η άμεση διδασκαλία λογικών δηλώσεων προς τον εαυτό ως στρατηγική εκλογής αντί της στρατηγικής της αμφισβήτησης σε παιδιά μικρότερης ηλικίας καθώς και συγκεκριμένες βιωματικές στρατηγικές που υποστηρίζουν την έγκυρη εφαρμογή της λογικοθυμικής θεωρίας σε διαφορετικά αναπτυξιακά στάδια. Ξεχωριστή αναφορά γίνεται στην εκπαίδευση παιδιών και εφήβων μέσω της Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Εκπαίδευσης και μέσω της προαγωγής κοινωνικοσυναισθηματικών αναλυτικών προγραμμάτων στα σχολεία. Τέλος, ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στις παράλογες πεποιθήσεις εκπαιδευτικών και γονέων και στους τρόπους με τους οποίους οι πληθυσμοί αυτοί μπορούν να συνεργαστούν με τους ειδικούς αγωγής υγείας που είναι εκπαιδευμένοι στη λογικοθυμική συμβουλευτική και θεραπεία παιδιών/εφήβων για την αντιμετώπιση μιας σειράς αναπτυξιακών, σχολικών και κλινικών θεμάτων.

Λέξεις κλειδιά: Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική Συμβουλευτική και Ψυχοθεραπεία παιδιών, εφήβων, γονέων, εκπαιδευτικών, Παράλογες πεποιθήσεις παιδιών-εφήβων-γονέων-εκπαιδευτικών, Λογικές Δηλώσεις προς τον Εαυτό, Αναπτυξιακό Στάδιο, Γνωσιακές Διαστρεβλώσεις, Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική Εκπαίδευση.

 



Οικοδομώντας ορθολογικές συναισθηματικές σχέσεις: Το παράδειγμα της λογικοθυμικής συμβουλευτικής ενός ζεύγους με μη υγιή θυμό.

Χρυσούλα Κωστογιάννη
Ελληνικό Ινστιτούτου Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεραπείας, Αθήνα

Η περίπτωση ενός ετεροφυλόφυλου ζεύγους με μη υγιή συναισθημάτα θυμού μεταξύ των δύο μελών παρουσιάζεται ως παράδειγμα συμβουλευτικής εφαρμογής της Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεωρίας. Παρουσιάζεται ένα λογικοθυμικό και γνωσιακό-συμπεριφορικό πλαίσιο του συναισθήματος του θυμού και της επιρροής του στην έναρξη και διατήρηση συγκρούσεων ανάμεσα στα μέλη του ζεύγους. Αρχικά, παρουσιάζονται τα θεραπευτικά αιτήματα των μελών του ζεύγους, το ιστορικό της περίπτωσης και οι διαδικασίες αξιολόγησης που υιοθετήθηκαν. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται πληροφορίες εννοιολογικής διαμόρφωσης της συγκεκριμένης περίπτωσης οι οποίες περιελάμβαναν την ιεράρχηση των στόχων θεραπείας και των στρατηγικών που αξιοποιήθηκαν σύμφωνα με τη μέθοδο των τριών σταδίων όπως εκείνη προτάθηκε από τους Ellis και Dryden (στις αρχικές συνεδρίες παρέχεται εκπαίδευση στην ενσυναίσθηση, στις επόμενες συνεδρίες διδάσκεται η αμφισβήτηση για προσωπικές παράλογες πεποιθήσεις και στα τελικά στάδια της θεραπείας διδάσκεται αμφισβήτηση για παράλογες πεποιθήσεις που αφορού το ζευγάρι). Συνολικά πραγματοποιήθηκαν 42 συνεδρίες κατά τη διάρκεια των οποίων εφαρμόστηκαν λογικοθυμικές και γνωσιακές-συμπεριφορικές στρατηγικές όπως η αμφισβήτηση πεποιθήσεων, η τροποποίηση άλλων νοητικών κατασκευών (π.χ. αιτιακών αποδόσεων, προσδοκιών, αυτόματων συμπερασμάτων) και συμπεριφορικές ασκήσεις για τη βελτίωση της επικοινωνίας. Αναφέρονται αποτελέσματα επαναξιολόγησης σε διαφορετικές χρονικές περιόδους μετά το τέλος της θεραπείας τα οποία έδειξαν ότι τα μέλη του ζεύγους ανέφεραν (δεδομένα αυτο-αναφοράς) και έδειξαν (συμπεριφορικά δεδομένα) υψηλότερα επίπεδα λογικής σκέψης, υγιούς θυμού, κατανόησης του εαυτού, αλληλοκατανόησης, ανοχής στη ματαίωση, αποδοχής του άλλου, ικανοποίησης από τη σχέση, ενδιαφέροντος για το άλλο μέλος και συζυγικής προσαρμοστικότητας σε διαφορετικές καταστάσεις. Τέλος, αναφέρονται θεραπευτικές προεκτάσεις και συστάσεις προς κλινικούς οι οποίοι ασχολούνται με τη θεραπεία ζεύγους.

Λέξεις-Κλειδιά: Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία Ζεύγους, Μελέτη Περίπτωσης, Μη Υγιής Θυμός, Μοντέλο Τριών Σταδίων Λογικοθυμικής Συμβουλευτικής Ζεύγους

 

 

Εφαρμογές της Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεραπείας: Η περίπτωση του εκφοβισμού στο σχολείο.

Στέλλα Κασάπη
Ελληνικό Ινστιτούτο Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας, Αθήνα


Σκοπός της παρουσίασης είναι η παράθεση θεωρητικών και ερευνητικών δεδομένων όσον αφορά την εφαρμογή της λογικοθυμικής και γνωσιακής-συμπεριφορικής θεωρίας κατά τη θεραπεία παιδιών/εφήβων που ασκούν ή δέχονται εκφοβισμό και κατά τη συμβουλευτική με γονείς και εκπαιδευτικούς όσον αφορά τους δύο παραπάνω πληθυσμούς παιδιών/εφήβων. Αρχικά παρουσιάζονται συνοπτικά και σημαντικά ερευνητικά δεδομένα από ποικίλα ερευνητικά προγράμματα διερεύνησης του φαινομένου του εκφοβισμού στην Ελλάδα και στο εξωτερικό κατά τα τελευταία εικοσιπέντε χρόνια. Στη συνέχεια, παρουσιάζονται τα γεγονότα ενεργοποίησης, οι πεποιθήσεις (παράλογες και λογικές) θυμάτων και θυτών εκφοβισμού καθώς και τα συναισθήματα, οι συμπεριφορές και οι σκέψεις που απορρέουν από τις λογικές και τις παράλογες πεποιθήσεις των παραπάνω πληθυσμών αντίστοιχα. Ειδική έμφαση δίνεται στις πεποιθήσεις διαφορετικών προφίλ θυτών και θυμάτων των οποίων η τροποποίηση κατά τη θεραπεία μπορεί να αποβεί καθοριστική για τη συνέχιση των επεισοδίων εκφοβισμού. Παρουσιάζονται συγκεκριμένες στρατηγικές αντιμετώπισης του εκφοβισμού κατά την ατομική και ομαδική λογικοθυμική και γνωσιακή-συμπεριφορική εργασία με παιδιά/εφήβους στην κλινική και στο σχολείο ενώ αναφέρονται και τρόποι συνεργασίας, μέσω λογικοθυμικής και γνωσιακής-συμπεριφορικής ψυχοεκπαίδευσης και συμβουλευτικής, με γονείς και εκπαιδευτικούς για την παροχή περαιτέρω υποστήριξης προς τα/τους παιδιά/εφήβους. Τέλος, τονίζεται η σημαντικότητα υλοποίησης συνολικότερων προγραμμάτων αντιμετώπισης του εκφοβισμού σε επίπεδο σχολείου και κοινότητας με βάση και τη Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεωρία.

Λέξεις-Κλειδιά: Εκφοβισμός, Θυματοποίηση, Λογικές και Παράλογες Πεποιθήσεις Θυτών και Θυμάτων Εκφοβισμού, Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεραπεία, Κοινοτικά προγράμματα αντιμετώπισης εκφοβισμού