Print this page

Συμπόσιο στο 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Σχολικής Ψυχολογίας, 19-22 Νοεμβρίου 2015, Φιλοσοφική Σχολή, Πανεπιστημιόπολη, Αθήνα (εκκρεμεί παρουσίαση)

 

Συμπόσιο στο 1ο Συνέδριο Σχολικής Ψυχολογίας, Αθήνα, 2015


Τίτλος Συμποσίου

Λογικοθυμική και Γνωσιακή-Συμπεριφορική Θεωρία: Η συμβολή της στην εκπαίδευση μέσω της Λογικοθυμικής Συμπεριφορικής Εκπαίδευσης σε παιδιά και εφήβους.

 

Οργανωτής Συμποσίου

Ελληνικό Ινστιτούτο Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας, Αθήνα
Συντονιστής: Δημήτρης Κατσίκης
Συζητήτρια: Χρυσούλα Κωστογιάννη


Χρυσούλα Κωστογιάννη: Λογικοθυμική Συμπεριφορική Θεωρία: Η σημασία της στην εξέλιξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας και μάθησης.

Δημήτρης Κατσίκης: Λογικοθυμική Συμπεριφορική Εκπαίδευση σε παιδιά και εφήβους: Έρευνα και πρακτικές εφαρμογές.

Στέλλα Κασάπη: Εντοπισμός πεποιθήσεων θυτών και θυμάτων μέσω ευκρινών σκέψεων κατά τη διάρκεια προσομοιωμένων καταστάσεων εκφοβισμού: Μια Λογικοθυμική Συμπεριφορική προσέγγιση.

Αλεξάνδρα Κατσίκη: Οι σχέσεις μεταξύ των πεποιθήσεων υποτίμησης εαυτού, των στρατηγικών αντιμετώπισης καταστάσεων και της επίδοσης στα μαθηματικά σε Έλληνες μαθητές εφηβικής ηλικίας: Mία Λογικοθυμική Συμπεριφορική Εκπαιδευτική προσέγγιση.

Mark Terjesen: The role of irrationality in predicting child affective and behavioral functioning: Implications for school psychologists.


Περίληψη Συμποσίου

 

Σκοπός του συμποσίου είναι μια σύντομη αλλά περιεκτική παρουσίαση της Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Θεωρίας στο πλαίσιο της Εκπαίδευσης (Rational-Emotive and Cognitive-Behavior Theory and Education, R.E.C.B.T. & Ε.) η οποία δημιουργήθηκε το 1955 από τον ψυχολόγο και ψυχοθεραπευτή Albert Ellis και αποτελεί την πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια εφαρμογής των γνωσιακών-συμπεριφορικών θεωριών στη συμβουλευτική και θεραπευτική πρακτική και αργότερα στην εκπαίδευση.

Η πρώτη παρουσίαση με τίτλο «Λογικοθυμική Συμπεριφορική Θεωρία: Η σημασία της στην εξέλιξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας και μάθησης» σκιαγραφεί τη μοναδικότητα των χαρακτηριστικών της Λογικοθυμικής Συμπεριφορικής Θεωρίας (Rational Emotive Behavior Theory, REBT) και της αποτελεσματικότητάς της στην εκπαιδευτική διαδικασία και μάθηση, μέσω της Λογικοθυμικής Συμπεριφορικής Εκπαίδευσης (Rational Emotive Behavior Education, REBE), με σκοπό την προαγωγή της ολιστικής, κοινωνικοσυναισθηματικής και ακαδημαϊκής, μάθησης στο σχολείο.

Η δεύτερη παρουσίαση με τίτλο «Λογικοθυμική Συμπεριφορική Εκπαίδευση σε παιδιά και εφήβους: Έρευνα και πρακτικές εφαρμογές» παρουσιάζει το ερευνητικό πλαίσιο που στηρίζει την αποτελεσματικότητα και τη διαδικασία της REBE στο σχολικό πλαίσιο καθώς και την πληθώρα των τεχνικών REBE όπως εκείνες προσαρμόζονται στα διαφορετικά αναπτυξιακά στάδια παιδιών και εφήβων και εφαρμόζονται σε διαφορετικά σχολικά πλαίσια μάθησης και διδασκαλίας (ομαδικό, μικροομαδικό, ατομικό κ.λπ.).

Η τρίτη παρουσίαση με τίτλο «Εντοπισμός πεποιθήσεων θυτών και θυμάτων μέσω ευκρινών σκέψεων κατά τη διάρκεια προσομοιωμένων καταστάσεων εκφοβισμού: Μια Λογικοθυμική Συμπεριφορική προσέγγιση» παρουσιάζει μια Λογικοθυμική Συμπεριφορική οπτική στην προσέγγιση του σχολικού εκφοβισμού μέσω της διερεύνησης των πεποιθήσεων θυτών και θυμάτων στο πλαίσιο μιας εναλλακτικής μεθοδολογίας γνωσιακής αξιολόγησης που βασίζεται στις Ευκρινείς Σκέψεις σε Προσομοιωμένες Καταστάσεις (Articulated Thoughts in Simulated Situations, ATSS).

Η τέταρτη παρουσίαση με τίτλο «Οι σχέσεις μεταξύ των πεποιθήσεων υποτίμησης εαυτού, των στρατηγικών αντιμετώπισης καταστάσεων και της επίδοσης στα μαθηματικά σε Έλληνες μαθητές εφηβικής ηλικίας: Mία Λογικοθυμική Συμπεριφορική Εκπαιδευτική προσέγγιση» εξετάζει τις προβλεπτικές σχέσεις μεταξύ πεποιθήσεων, στρατηγικών αντιμετώπισης και επίδοσης στα μαθηματικά μέσω αναλύσεων παλινδρόμησης και επιβεβαιώνει τις καμπυλόγραμμες σχέσεις που διέπουν τις πεποιθήσεις με άλλες μεταβλητές αποτελέσματος.

Τέλος, η πέμπτη παρουσίαση «The role of irrationality in predicting child affective and behavioral functioning: Implications for school psychologists» εξετάζει τις προβλεπτικές σχέσεις των μη ορθολογικών πεποιθήσεων προς δείκτες συναισθηματικής και συμπεριφορικής λειτουργικότητας τονίζοντας τον θεμελιώδη ρόλο της πρώιμης ανίχνευσης της συναισθηματικής και συμπεριφορικής λειτουργικότητας του συνόλου του μαθητικού πληθυσμού με σκοπό το σχεδιασμό αποτελεσματικών σχολικών προγραμμάτων πρόληψης και αντιμετώπισης.

Οι εισηγήσεις συζητώνται στο πλαίσιο δεδομένων που υποστηρίζουν τη δυνατότητα της REBE να παρέχει σειρά αποτελεσματικών προληπτικών εκπαιδευτικών υπηρεσιών σε όλο τον σχολικό πληθυσμό.

 

 

Λογικοθυμική Συμπεριφορική Θεωρία: Η σημασία της στην εξέλιξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας και μάθησης.

Χρυσούλα Κωστογιάννη
Ελληνικό Ινστιτούτο Λογικοθυμικής και Γνωσιακής Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας, Αθήνα

 

Σκοπός της εισήγησης είναι η περιεκτική παρουσίαση της Λογικοθυμικής Συμπεριφορικής θεωρίας (Rational Emotive Behavior Theory, REBT. Ellis, 1962, 1994), της πρώτης γνωσιακής-συμπεριφορικής ψυχολογικής πρακτικής, και της συνεισφοράς της στη σχολική εκπαίδευση μέσω της Λογικοθυμικής Συμπεριφορικής Εκπαίδευσης (Rational Emotive Behavior Education, REBE. Knaus, 1974, 2001). Παρουσιάζονται ιστορικά στοιχεία από την ίδρυση της REBT το 1955 από τον ψυχολόγο Albert Ellis έως τις μέρες μας καθώς και τα κυριότερα χαρακτηριστικά που τη διαφοροποιούν από άλλες κοινωνικοσυναισθηματικές προσεγγίσεις στην εκπαίδευση. Συγκεκριμένα, παρουσιάζονται εκπαιδευτικά παραδείγματα (π.χ. Living School) που αναδεικνύουν τη σημασία, κατά τη διδασκαλία, της διάκρισης μεταξύ υγιών και μη υγιών συναισθημάτων, της διάκρισης μεταξύ ορθολογικών και μη ορθολογικών πεποιθήσεων, τους διαφορετικούς τύπους μη ορθολογικών (απαιτήσεις, καταστροφολογία, μη ανεκτικότητα στη ματαίωση, υποτίμηση εαυτού-άλλων-ζωής) και ορθολογικών (προτιμήσεις, αντι-καταστροφολογία, ανεκτικότητα στη ματαίωση, αποδοχή εαυτού-άλλων-ζωής) πεποιθήσεων και τον κεντρικό ρόλο επίδρασης των πεποιθήσεων στο σύνολο των μεταβλητών σχολικής επίτευξης και σχολικού κλίματος/ήθους. Τέλος, ιδιαίτερη έμφαση δίδεται στη λογική σχεδιασμού προγραμμάτων πρόληψης και ολιστικής μάθησης σύμφωνα με την REBE ως μεταθεωρία η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί αυτούσια ή να επεκτείνει τα αποτελέσματα άλλων θεωρητικών προσεγγίσεων στην εκπαίδευση.

Λέξεις κλειδιά: Λογικοθυμική Συμπεριφορική Εκπαίδευση, Υγιή και μη Υγιή Συναισθήματα-Συμπεριφορές-Σκέψεις, Πεποιθήσεις

 

Λογικοθυμική Συμπεριφορική Εκπαίδευση σε παιδιά και εφήβους: Έρευνα και πρακτικές εφαρμογές.

Δημήτρης Κατσίκης
Ελληνικό Ινστιτούτο Λογικοθυμικής και Γνωσιακής Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας, Αθήνα

 

Σκοπός της εισήγησης είναι η παρουσίαση ερευνητικών και εκπαιδευτικών δεδομένων που στηρίζουν την εφαρμογή της REBΕ κατά τη σχολική εκπαίδευση παιδιών και εφήβων σε επίπεδο τάξης, σε μικροομαδικό και σε ατομικό επίπεδο. Παρουσιάζονται εμπειρικά τεκμηριωμένοι τρόποι εκπαιδευτικής εργασίας με παιδιά και εφήβους λαμβάνοντας υπόψη τα διαφορετικά αναπτυξιακά στάδια και τις πεποιθήσεις που διαθέτουν. Παρουσιάζονται συγκεκριμένες στρατηγικές εκπαίδευσης που μπορούν να αξιοποιήσουν ψυχολόγοι, εκπαιδευτικοί, γονείς και σημαντικοί άλλοι σε παιδιά/εφήβους όπως για παράδειγμα η διδασκαλία λεξιλογίου συναισθημάτων, ο εντοπισμός των σκέψεων σύμφωνα με τη συμπεριφορά σε παιδιά προσχολικής και πρώτης σχολικής ηλικίας, η αντιμετώπιση των γνωσιακών διαστρεβλώσεων και των μη ορθολογικών πεποιθήσεων σε εφήβους, η διδασκαλία λογικών δηλώσεων προς τον εαυτό, η τεχνική της ιδανικής στιγμής για διδασκαλία (teachable moment) και συγκεκριμένες βιωματικές στρατηγικές που υποστηρίζουν την έγκυρη εφαρμογή της Λογικοθυμικής θεωρίας σε διαφορετικά εκπαιδευτικά πλαίσια και για διαφορετικά σχολικά ζητήματα (Bernard, 2007. Knaus, 2001. Tollerud & Nejedlo, 2009. Vernon, 2006a, 2006b). Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην κεντρική σημασία των πεποιθήσεων εκπαιδευτικών και γονέων και στους τρόπους με τους οποίους οι πληθυσμοί αυτοί μπορούν να εκπαιδευτούν στην REBE και να συνεργαστούν μεταξύ τους για την πρόληψη και την αντιμετώπιση διαφορετικών σχολικών θεμάτων. Τέλος, παρουσιάζεται ένα σχεδιάγραμμα σχολικού κοινωνικοσυναισθηματικού αναλυτικού προγράμματος σύμφωνου με τη Λογικοθυμική Συμπεριφορική Εκπαίδευση.

Λέξεις κλειδιά: Λογικοθυμική Συμπεριφορική Εκπαίδευση, Σχολείο, Ορθολογικές και Μη Ορθολογικές Πεποιθήσεις παιδιών-εφήβων-γονέων-εκπαιδευτικών, Λογικές Δηλώσεις προς τον Εαυτό, Γνωσιακές Διαστρεβλώσεις, Κοινωνικοσυναισθηματικό Αναλυτικό Πρόγραμμα

 



Εντοπισμός πεποιθήσεων θυτών και θυμάτων μέσω ευκρινών σκέψεων κατά τη διάρκεια προσομοιωμένων καταστάσεων εκφοβισμού: Μια Λογικοθυμική Συμπεριφορική προσέγγιση.

Στέλλα Κασάπη
Ελληνικό Ινστιτούτο Λογικοθυμικής και Γνωσιακής Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας, Αθήνα

 

Στόχος της εισήγησης είναι η παρουσίαση της μεθοδολογίας αξιολόγησης πεποιθήσεων, συναισθημάτων και συμπεριφορών μέσω Ευκρινών Σκέψεων σε Προσομοιωμένες Καταστάσεις (Articulated Thoughts in Simulated Situations, ATSS. Davison, Robins, & Johnson, 1983) σε θύτες και θύματα εκφοβισμού μέσης παιδικής ηλικίας. Συγκεκριμένα, παρουσιάζονται δεδομένα στο πλαίσιο αρχικής διερεύνησης γνωσιακών, συναισθηματικών και συμπεριφορικών μεταβλητών θυτών και θυμάτων εκφοβισμού μέσης παιδικής ηλικίας σε προσομοιωμένες καταστάσεις εκφοβισμού και θυματοποίησης διαφορετικών επιπέδων στρες. Αρχικά, το δείγμα διαχωρίστηκε μέσω προκριματικών μετρήσεων σε θύτες, θύματα και ουδέτερα άτομα και στη συνέχεια όλοι οι συμμετέχοντες έλαβαν μέρος στη διαδικασία ATSS μέσω σεναρίων εκφοβισμού, θυματοποίησης και ουδέτερων καταστάσεων. Μετά το τέλος της διαδικασίας ATSS, ακολούθησε αξιολόγηση πυρηνικών πεποιθήσεων, επιπέδου συναισθηματικής αναστάτωσης, στρατηγικών αντιμετώπισης καταστάσεων και ρόλων σε επεισόδια εκφοβισμού για την εγκυροποίηση της μεθοδολογίας ATSS. Διερευνήθηκαν υποθέσεις που αφορούσαν διαφορές επιπέδων πυρηνικών πεποιθήσεων, συναισθηματικής αναστάτωσης, συμπεριφορικών στρατηγικών και ρόλων εκφοβισμού στις τρεις παραπάνω ομάδες συμμετεχόντων σε διαφορετικές συνθήκες στρες. Τα αποτελέσματα βρίσκονται στο στάδιο της επεξεργασίας και συζητώνται στο πλαίσιο της θεμελιώδους συμβολής των πυρηνικών πεποιθήσεων στη συναισθηματική και συμπεριφορική αναστάτωση των παραπάνω πληθυσμών ανεξαρτήτως συνθηκών στρες και στο πλαίσιο της διαδικασίας ATSS ως μιας μεθοδολογίας για τον εντοπισμό έγκυρων γνωσιακών δεδομένων χρήσιμων στην σχολική ψυχολογική πρακτική.

Λέξεις κλειδιά: Μεθοδολογία Ευκρινών Σκέψεων μέσω Προσομοιωμένων Καταστάσεων, Εκφοβισμός, Θυματοποίηση, Θύτης, Πυρηνικές Πεποιθήσεις

 

Οι σχέσεις μεταξύ των πεποιθήσεων υποτίμησης εαυτού, των στρατηγικών αντιμετώπισης καταστάσεων και της επίδοσης στα μαθηματικά σε Έλληνες μαθητές εφηβικής ηλικίας: Mία Λογικοθυμική Συμπεριφορική Εκπαιδευτική προσέγγιση.

 

Αλεξάνδρα Κατσίκη
Ελληνικό Ινστιτούτο Λογικοθυμικής και Γνωσιακής-Συμπεριφορικής Ψυχοθεραπείας, Αθήνα

 

Η παρούσα εργασία αποτελεί μια αρχική προσπάθεια εξέτασης α) της διερεύνησης της σχέσης μεταξύ των πεποιθήσεων υποτίμησης του εαυτού των μαθητών και της ακαδημαϊκής τους επίδοσης στα μαθηματικά, και β) την πιθανή διαμεσολάβηση ή και αλληλεπίδραση μεταξύ των στρατηγικών αντιμετώπισης και των πεποιθήσεων υποτίμησης του εαυτού για την πρόβλεψη της ακαδημαϊκής επίδοσης στα μαθηματικά. Το δείγμα αποτέλεσαν Έλληνες μαθητές γυμνασίου και λυκείου (Ν=116) οι οποίοι συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια αυτοαναφοράς για την μέτρηση των πεποιθήσεων υποτίμησης εαυτού και για τις στρατηγικές αντιμετώπισης (θετικές στρατηγικές και στρατηγικές τύπου αποφυγής). Επίσης, οι βαθμολογίες των πιο πρόσφατων τεστ μαθηματικών των μαθητών συγκεντρώθηκαν μέσω των καθηγητών των μαθητών. Οι αναλύσεις πολλαπλής παλινδρόμησης έδειξαν ότι οι πεποιθήσεις υποτίμησης εαυτού προβλέπουν με καμπυλόγραμμο τρόπο την επίδοση στα μαθηματικά και ότι η προσθήκη των στρατηγικών αντιμετώπισης του τύπου της αποφυγής (και όχι η προσθήκη των θετικών στρατηγικών αντιμετώπισης) προσθέτει στατιστικά σημαντική διακύμανση στην παραπάνω καμπυλόγραμμη προβλεπτική σχέση. Επιπλέον, δε βρέθηκαν προβλεπτικές σχέσεις ανάμεσα στην αλληλεπίδραση μεταξύ πεποιθήσεων και στρατηγικών αντιμετώπισης καταστάσεων (θετικών και αποφυγής) και επίδοσης στα μαθηματικά. Τα παραπάνω ευρήματα σχολιάζονται στο πλαίσιο των προεκτάσεων που έχουν για την έρευνα και την πρακτική της REBT και της REBE στη συνολική επίτευξη των μαθητών στο σχολείο.

Λέξεις κλειδιά: Λογικοθυμική και Συμπεριφορική Θεωρία, Λογικοθυμική και Συμπεριφορική Εκπαίδευση, Κοινωνικοσυναισθηματική Αγωγή και Μάθηση, Πεποιθήσεις Υποτίμησης Εαυτού, Στρατηγικές Αντιμετώπισης, Ακαδημαϊκή Επίδοση, Μαθηματικά.

 

The role of irrationality in predicting child affective and behavioral functioning: Implications for school psychologists.

Mark Terjesen
St. Johns Univeristy, New York, USA

 

REBT posits that irrational beliefs are the psychological core of children’s and adolescents’ emotional and behavioral problems (Bernard, 2004). The Child and Adolescent Scale of Irrationality-Revised (CASI-3; Terjesen, Kassay, & Smidt, 2013) is a 36 item self-report measure of irrational beliefs. This research study explores the relationship between children’s social-emotional functioning, behavior, and underlying thought processes through the administration of self-report and parental scales measuring student cognitions and beliefs. Participants were children and their parents recruited from schools in six countries (Costa Rica (CR), Greece (GR), Italy (ITA), South Africa (SA), the United States (US), and Vietnam (VN)). Upon receipt of parental consent, students were administered the Conners Behavior Rating Scale (CBRS), the Anger Regulation and Expression Scale (ARES), and the CASI-3. Data collection is being completed at present. Analyses of the data from SA, US, and VN provided solid factorial support for the measure as well as good internal consistency. Correlations between the CASI Scales, CBRS Scales and Composite Indexes and ARES scores provided further support for the validity of the measure. Specifically, selected regressions were run to determine how specific irrational beliefs predict particular behavioral and emotional difficulties commonly experienced by children. Results of selected regression analyses revealed how well and in what combination specific irrational beliefs predicted common emotional and behavioral problems. The results of the present study may assist in determining the emotional and behavioral consequences of adolescents’ particular irrational beliefs with the hopes that the results could aid school psychologists in provision of psychological services.

Keywords: REBT, Children, Irrationality